Umów wizytę
BLOG

ADHD u dorosłych część III – Leczenie i wsparcie

Powrót do bloga

Leczenie ADHD u dorosłych często wymaga zintegrowanego podejścia, które obejmuje farmakoterapię, terapie psychologiczne oraz strategie pomagające w codziennym funkcjonowaniu. 

1. Farmakoterapia

Według zaleceń psychiatry.

2. Terapie psychologiczne

  • Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): CBT jest szczególnie skuteczna w leczeniu dorosłych z ADHD, pomagając im identyfikować i modyfikować negatywne wzorce myślenia i zachowania. CBT skupia się także na rozwijaniu umiejętności organizacyjnych i radzenia sobie z prokrastynacją (zwlekaniem).
  • Coaching ADHD: coaching skupia się na rozwoju umiejętności praktycznych, takich jak zarządzanie czasem, organizacja, ustawianie priorytetów i wyznaczanie celów. Coaching może być bardzo pomocny w poprawie ogólnej funkcjonalności i samodzielnego zarządzania w życiu codziennym.
  • Poradnictwo: może obejmować wsparcie w radzeniu sobie ze stresem, napięciami w relacjach oraz innymi wyzwaniami emocjonalnymi związanymi z ADHD.

3. Zmiany w stylu życia i interwencje dietetyczne

  • Regularna aktywność fizyczna: ćwiczenia mogą pomóc w zarządzaniu energią, poprawić nastrój i funkcjonowanie mózgu.
  • Zdrowa dieta: dieta bogata w białko i zrównoważona pod względem składników odżywczych może pomóc w regulacji poziomu energii i koncentracji. 
  • Dobre nawyki snu: ADHD często wiąże się z problemami ze snem, więc ważne jest ustalenie regularnego harmonogramu snu.

4. Wsparcie edukacyjne i zawodowe

  • Dostosowania w miejscu pracy: takie jak elastyczne godziny pracy, ciche przestrzenie do pracy czy technologiczne narzędzia wspomagające organizację, mogą znacznie poprawić wydajność zawodową.
  • Edukacja na temat ADHD: zrozumienie własnego zaburzenia może pomóc dorosłym w lepszym zarządzaniu symptomami i komunikacji swoich potrzeb rodzinie, przyjaciołom oraz współpracownikom.

5. Wsparcie społeczne

  • Grupy wsparcia: udział w grupach wsparcia dla osób z ADHD może pomóc w wymianie doświadczeń, strategii radzenia sobie z zaburzeniem oraz w budowaniu relacji z osobami, które rozumieją wyzwania związane z ADHD.
  • Podjęcie i utrzymanie skutecznego planu leczenia ADHD u dorosłych wymaga zazwyczaj współpracy między pacjentem a zespołem terapeutycznym, w tym lekarzami, terapeutami i ewentualnie coachami. Personalizacja podejścia jest kluczowa, ponieważ każda osoba z ADHD może doświadczać różnych objawów i w różnym stopniu.

Wsparcie rodziny

Rodzina i przyjaciele mogą odgrywać kluczową rolę w wsparciu dorosłych osób z ADHD, pomagając im w radzeniu sobie z wyzwaniami, które to zaburzenie niesie ze sobą.

1. Edukacja i zrozumienie

  • Poznawanie ADHD: zdobycie wiedzy na temat ADHD, jego objawów i wpływu na życie codzienne może pomóc w lepszym zrozumieniu zachowań i trudności osoby z ADHD.
  • Rozumienie unikalnych wyzwań: zrozumienie specyficznych trudności, z jakimi boryka się osoba z ADHD, pomoże w empatycznym podejściu i odpowiedniej reakcji na różne sytuacje.

2. Wsparcie w organizacji

  • Pomoc w planowaniu: rodzina i przyjaciele mogą pomagać w organizowaniu codziennych obowiązków, takich jak zarządzanie terminami czy planowanie zadań.
  • Ustanowienie rutyn: stabilne, przewidywalne rutyny mogą pomagać osobom z ADHD w zarządzaniu czasem i obowiązkami.

3. Emocjonalne wsparcie

  • Akceptacja i cierpliwość: okazywanie akceptacji i cierpliwości wobec trudności, które napotyka osoba z ADHD, jest niezwykle ważne.
  • Wsparcie w momentach frustracji: osoby z ADHD mogą czasem doświadczać frustracji wynikającej z ich trudności. Ważne jest, aby bliscy byli wtedy źródłem wsparcia, zamiast krytyki.

4. Wspieranie zdrowych nawyków

  • Promowanie zdrowego stylu życia: zachęcanie do regularnej aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania i odpowiedniej ilości snu może pomóc w zarządzaniu symptomami ADHD.
  • Wsparcie w utrzymywaniu porządku: pomoc w organizacji przestrzeni mieszkalnej lub pracy może przyczynić się do zmniejszenia stresu i poprawy ogólnego samopoczucia.

5. Komunikacja

  • Otwarta i uczciwa komunikacja: ważne jest, aby rozmawiać o ADHD otwarcie, pozwalając osobie wyrażać swoje uczucia i doświadczenia bez obawy o ocenę.
  • Zachęcanie do wyrażania potrzeb: bliscy powinni zachęcać osobę z ADHD do komunikowania swoich potrzeb i granic.

6. Wsparcie w leczeniu i terapii

  • Zachęcanie do korzystania z profesjonalnej pomocy: motywowanie do szukania i korzystania z profesjonalnej pomocy, jak terapia czy konsultacje psychiatryczne.
  • Towarzyszenie w wizytach: oferowanie towarzystwa podczas wizyt u specjalistów może być formą wsparcia emocjonalnego.

7. Budowanie poczucia wartości

  • Podkreślanie mocnych stron: skupianie się na mocnych stronach i osiągnięciach osoby z ADHD może pomóc budować jej poczucie wartości i samoocenę.
  • Kluczowe jest, aby rodzina i przyjaciele byli informacją zwrotną dla osoby z ADHD, oferując wsparcie, zrozumienie i akceptację, które są niezbędne do zarządzania życiem z tym zaburzeniem. Ważne jest, aby pamiętać, że każda osoba z ADHD jest unikalna, a odpowiednie formy wsparcia mogą wymagać dostosowania do indywidualnych potrzeb i okoliczności.

Nieleczone ADHD

U dorosłych może prowadzić do szeregu problemów i komplikacji, które wpływają na różne aspekty życia, od osobistych po zawodowe. 

Problemy w pracy

Dorosłe osoby z nieleczonym ADHD mogą napotykać trudności w utrzymaniu produktywności, organizacji i terminowości w pracy. Może to prowadzić do częstych zmian pracy, niskiej satysfakcji zawodowej, a nawet zwolnień z pracy.

Trudności w relacjach

Nieleczone ADHD może wpłynąć na umiejętności społeczne, powodując impulsywne zachowania, problemy z komunikacją i trudności w zarządzaniu emocjami. To wszystko może prowadzić do napięć w relacjach rodzinnych, z partnerami czy przyjaciółmi.

Problemy finansowe

Osoby z ADHD często mają problemy z zarządzaniem finansami ze względu na impulsywne decyzje zakupowe, brak konsekwencji w planowaniu budżetu czy trudności w terminowym płaceniu rachunków. To może prowadzić do długów, problemów z kredytami i ogólnej niestabilności finansowej.

Niska samoocena i problemy emocjonalne

Chroniczne trudności i niepowodzenia mogą negatywnie wpływać na obraz siebie i samoocenę. Osoby z nieleczonym ADHD mogą doświadczać frustracji, uczucia niepowodzenia i depresji.

Zaburzenia współistniejące

Dorosłe osoby z nieleczonym ADHD mają wyższe ryzyko wystąpienia innych zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia używania substancji czy zaburzenia osobowości. ADHD może również pogorszyć przebieg tych zaburzeń.

Zachowania ryzykowne

ADHD wiąże się z wyższym ryzykiem zachowań ryzykownych, takich jak nadużywanie substancji psychoaktywnych, niebezpieczna jazda samochodem czy ryzykowne zachowania seksualne. Te zachowania mogą prowadzić do problemów zdrowotnych lub prawnych.

Problemy zdrowotne

Nieleczone ADHD może mieć również wpływ na zdrowie fizyczne, prowadząc do zaniedbywania obowiązków zdrowotnych, nieregularnego odżywiania się i braku odpowiedniej ilości snu, co z kolei może prowadzić do problemów takich jak otyłość, choroby serca i inne schorzenia.

Leczenie i odpowiednie zarządzanie ADHD są kluczowe dla poprawy jakości życia osób z tym zaburzeniem. Wczesna interwencja i kontynuacja leczenia mogą znacząco zmniejszyć powyższe ryzyka i poprawić funkcjonowanie w wielu obszarach życia.

 

Autor: Agnieszka Sadowska

Bibliografia:

  • Do ADHD Treatments Improve Executive Behavior Beyond Core ADHD Symptoms in Adults? Evidence From Systematic Analysis of Clinical Trials. J Clin Pharmacol. 2023 Jun;63(6):640-653. doi: 10.1002/jcph.2209. Epub 2023 Mar 13.
  • Adult Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: a Narrative Review of Biological Mechanisms, Treatments, and Outcomes. Curr Neurol Neurosci Rep. 2023 Aug;23(8):451-460. doi: 10.1007/s11910-023-01280-4. Epub 2023 Jun 19.
  • Miss. Diagnosis: A Systematic Review of ADHD in Adult Women. J Atten Disord. 2023 May;27(7):645-657. doi: 10.1177/10870547231161533. Epub 2023 Mar 30.